Signaleren en melden

Bij de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling is het signaleren en melden van problemen van groot belang. Slachtoffers en plegers vragen zelden om hulp. Maar ook professionals en hulpverleners zien geweld vaak over het hoofd. Of maken het niet bespreekbaar. Dit maakt de aanpak van huiselijk geweld lastig.

De gemeente heeft verantwoordelijkheden voor uitvoering van de Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.  De Wet verplicht professionals en hulpverleners in verschillende sectoren een stappenplan te volgen bij vermoedens van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het stappenplan helpt bij het adequater signaleren en bespreekbaar maken van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Hulpverlener en betrokkenen kunnen zo sneller kijken naar manieren om het geweld te stoppen.

Bekijk Wet verplichte meldcode

aan-de-bel-trekken.jpg

Wat is de rol van gemeenten?

U heeft als gemeente meerdere verantwoordelijkheden bij aanpakken van huiselijk geweld en kindermishandeling.

1. Inrichten van Veilig Thuis

Veilig Thuis is het advies en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling. Zij voeren wettelijke en bovenwettelijke taken uit.

Lees meer over Veilig Thuis

2. Wet verplichte meldcode uitvoeren

U bent verplicht voor sommige ambtenaren binnen de gemeenten een meldcode vast te stellen. Bijvoorbeeld voor medewerkers die betrokken zijn bij de uitvoering van de Leerplichtwet 1969. U kunt de meldcode ook van toepassing verklaren op andere medewerkers die niet onder de wettelijke verplichting vallen. Bijvoorbeeld voor de medewerkers van het Wmo-loket. Of van de dienst Werk en Inkomen.

Valt een wijkteam direct onder de gemeente? Dan bent u als werkgever verantwoordelijk voor het opstellen en uitvoeren van een meldcode. Het gemeentebestuur is verplicht de kennis over en het gebruik van de meldcode bij medewerkers van het wijkteam te bevorderen.

3. De gemeente als toezichthouder

De landelijke inspecties oefenen toezicht uit op hun ‘eigen’ sectoren. De gemeenten oefenen het toezicht uit op organisaties die actief zijn op het terrein van de maatschappelijke ondersteuning en de kinderopvang. Bij de maatschappelijke ondersteuning gaat het om organisaties als:

  • jongerenwerk
  • maatschappelijke opvang
  • welzijnswerk
  • peuterspeelzaalwerk
  • maatschappelijk werk
  • huishoudelijke hulp
  • vrij toegankelijke opvoedondersteuning en jeugdhulp.

Vrijwilligersorganisaties vallen niet onder de Wet verplichte meldcode. Er kunnen natuurlijk wel afspraken worden gemaakt over de eventuele signalerende rol van vrijwilligers(organisaties).

Het toezicht van de gemeente is gericht op de volgende drie vragen:

  • Is er binnen de organisatie een meldcode beschikbaar?
  • Voldoet deze meldcode aan de minimumeisen van de wet en de algemene maatregel van bestuur?
  • Wat doet de organisatie concreet om de kennis en het gebruik van de meldcode bij de medewerkers te bevorderen, bijvoorbeeld door voorlichting, scholing en training?

Is een organisatie in meer gemeenten actief, dan maken de betrokken gemeenten afspraken over de afstemming van hun toezichtstaken.

Wilt u als gemeente ondersteuning bij het opstellen en uitvoeren van de meldcode? Het gebruik ervan bij medewerkers van uw wijkteam bevorderen? Movisie en Nederlands Jeugdinstituut kunnen u daarbij helpen.

4. Signaleren en melden stimuleren

Meldingen van huiselijk geweld en kindermishandeling komen nu vooral van politie en spoedeisende hulpafdelingen van ziekenhuizen. U kunt in uw gemeente andere professionals en burgers bewegen om meer te signaleren en melden.

Signaleren en melden wordt toegankelijker voor burgers en professionals wanneer u ervoor zorgt dat:

  • Er voldoende kennis van de problematiek is.
  • Bekend is waar ze terecht kunnen met vragen en meldingen (Veilig Thuis)
  • Er lokale aandacht is via huis-aan-huis-bladen. Zo mogelijk aansluitend op de landelijke campagnes
  • Het telefoonnummer van Veilig Thuis verspreid wordt: 0800-2000

De rijksoverheid voert momenteel de campagne ‘Het houdt niet op, niet vanzelf’ om de kennis van de problematiek onder de aandacht te brengen bij burgers. U kunt daar op aansluiten met lokale aandacht, bijvoorbeeld door berichten in huis-aan-huisbladen. En door het verspreiden van het telefoonnummer van Veilig Thuis: 0800-2000.

De gemeente kan Veilig Thuis opdracht geven om voorlichting te organiseren, ook voor vrijwilligersorganisaties en zelforganisaties.

5. Bijscholing professionals

Professionals en hulpverleners hebben voortdurend bijscholing nodig om de kennis en vaardigheden op peil en up-to-date te houden. U stimuleert dit door bijscholing te faciliteren en door leer- en verbeternetwerken te ondersteunen.

Bekijk bijvoorbeeld de benodigde competenties in relatie tot de aanpak van kindermishandeling.

Op bijscholingwmo.nl vindt u diverse trainingen en cursussen over het werken met de meldcode. Kijk voor meer informatie over deze databank en een lijst van gecertificeerde aanbieders op huiselijkgeweld.nl.

Meldcode