Transitie en transformatie

In veel gemeenten wordt al sinds jaren gewerkt aan transformatie van het sociaal domein. De decentralisatie staan voor het wettelijk overgaan van beslissingsmacht van Rijk naar gemeenten. In veel gemeenten ziet men de decentralisatie als aanleiding voor een transformatie.

Uitgangspunten

Voor de Jeugdwet geldt dat de decentralisatie per 1 januari 2015 de gehele jeugdhulp onder gemeentelijke verantwoordelijkheid heeft geplaatst, waardoor de aandacht voor de transformatie daarvan bij gemeenten nog relatief nieuw is. Onderdelen van de transformatiegedachte zijn:

  • zelfregie
  • zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig
  • 1-gezin-1-plan-1-regisseur

Ook voor beleid voor de aanpak van huiselijk geweld geldt dat het een transformatiegedachte en een transformatie-ambitie kan bevatten.

Zelfregie

Zelfregie versterken kan bijvoorbeeld door het toepassen van methoden die daarbij ondersteunen, denk bijvoorbeeld aan ‘Krachtwerk’ dat in de vrouwenopvang wordt gebruikt, of programma’s als Moeders Informeren Moeders (MIM) en Home-Start die gezinnen versterken in hun zelfredzaamheid en opvoedingsvaardigheden. De gemeente kan het belang hiervan in een beleidsplan onderstrepen en het opnemen als onderdeel van de inkoop/uitvraag. Movisie heeft over zelfregie en huiselijk geweld een brochure gepubliceerd met voorbeelden: Zelfregie en huiselijk geweld

Het Nederlands Jeugdinstituut heeft voor het jeugdbeleid in dit kader een dossier over het familiegroepsplan ontwikkeld; een plan dat door het gezin kan worden opgesteld om professionele hulp te voorkómen of om bij een combinatie van informele en professionele hulp zelf de regie te houden.

Zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig

Het organiseren van de zorg zo licht als mogelijk, maar zo zwaar als nodig heeft vooral te maken met de manier waarop afspraken worden gemaakt tussen gebiedsgerichte sociale teams en jeugdteams en meer specialistische hulp en ondersteuning, zoals Veilig Thuis. De inzet van de multidisciplinaire aanpak (MDA++) voor acute en structurele onveiligheid is hier ook een belangrijk onderdeel van. De gemeente kan in haar beleid opnemen hoe zij gaat monitoren op goede afspraken en hoe eventueel vastlopende afspraken op tijd ‘geëscaleerd’ worden naar een hoger niveau, tot aan de wethouder toe.

1 gezin-1 plan-1-regisseur

1-gezin-1 plan-1 regisseur is een uitgangspunt dat van belang is om afspraken te maken over de Kindcheck, maar ook over veiligheidsplannen en wie daarvan de regisseur wordt.

Ambulant als het kan, opvang als het nodig is

Vanuit de maatschappelijke opvang en vanuit de jeugdbescherming wordt ook een transformatie ingezet: er wordt meer ingezet op preventie en op de doorstroom naar verschillende vormen van zelfstandig of bijna zelfstandig wonen.