Het VN-verdrag voor rechten van mensen met een beperking

Het VN-Verdrag voor de rechten van mensen met een handicap is op 14 juli 2016 geratificeerd. Dit schept verplichtingen voor gemeenten. Wat kan de gemeente doen om dit VN-verdrag te implementeren? En hoe zorgt u ervoor dat de gemeente op alle beleidsterreinen aandacht heeft voor iedereen, dus ook voor mensen met een beperking?

De ratificatie van het VN-verdrag voor rechten van personen met een beperking schept verplichtingen voor Nederland. Overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties moeten werken aan een toegankelijker en inclusievere samenleving. Staatssecretaris van Rijn noemde het VN-verdrag ‘niet vrijblijvend’.

Gemeenten hebben een belangrijke rol bij de invoering van dit VN-verdrag. De Tweede Kamer heeft bij de behandeling van het VN-verdrag een amendement aangenomen waarin staat dat gemeenten periodiek één integraal plan moeten maken voor de lokale implementatie van het VN-verdrag. De ratificatie van het verdrag stimuleert gemeenten dus om een plan van aanpak te hebben voor inclusief beleid. Een dergelijk plan heeft alleen nut wanneer dit gedragen wordt door alle betrokken partijen. Denk hierbij aan: belangenbehartigers, cliëntenraden, aanbieders van zorg- en welzijn, de Wmo-raad, vrijwilligersorganisaties, maar ook bijvoorbeeld het onderwijs en ondernemersverenigingen. 

VN-verdrag-rechten-van-de-mens.jpg

4 suggesties voor implementatie VN-verdrag

Voor wie als beleidsmaker in de gemeente aan de slag wil met de implementatie van het VN-verdrag is in ieder geval één ding duidelijk: het is geen kwestie van ‘planning maken, budget er aan hangen, uitzetten en afvinken. Hoe dan wel? Een paar suggesties:

1. Gesprekspartners
Het VN-verdrag geeft aan dat implementatie moet gebeuren samen met mensen met een beperking én de hen vertegenwoordigende organisaties. Een gemeente kan dit vormgeven door (meer) contact en samenwerking te zoeken met de bestaande Wmo-raad, het gehandicaptenplatform of de lokale cliëntenraad. Zij kunnen een vaste gesprekspartner worden, zorgen dat hun belangen meegenomen worden in de gemeentelijke plannen en zorgen voor draagvlak.

Ameland voor iedereenOp Ameland had het project Ameland voor iedereen als doel dat iedereen – met én zonder beperkingen – op een gelijkwaardige manier kan deelnemen aan de samenleving. Ameland had daarbij Inmiddels zijn enkele kampeerboerderijen helemaal ingericht voor mensen met een beperking en er komen steeds meer accommodaties die rolstoelvriendelijk zijn.

2. Ervaringsparcours
Draagvlak binnen de gemeente is een belangrijke voorwaarde voor succesvolle implementatie van het verdrag. En daarin kan een ‘ervaringsparcours’ wonderen verrichten. Mensen zonder beperking ervaren dan hoe het is om een handicap te hebben: in een rolstoel of met rollator, als visueel gehandicapte of slechthorende. Dan wordt soms snel en pijnlijk duidelijk dat er – soms heel eenvoudige – aanpassingen aan het eigen gebouw nodig zijn en begrijpt iedereen de noodzaak van inclusief beleid vanuit de gemeente. Een voorbeeld? Bij Movisie deden we zo’n ervaringsparcours en twee weken later waren er braille aanduidingen in de lift, loopribbels op de vloer en een verwijsbord naar de drempelvrije toegang achterom.

3. Prijs
Ook een prijs uitloven doet wonderen. Zo looft de gemeente Utrecht sinds 2015 de toegankelijkheidsprijs uit voor instellingen die subsidie ontvangen. De instelling die het beste toegankelijk is wint.

Overigens zijn gemeenten niet verplicht om alle voorzieningen in de gemeente in één keer toegankelijk te maken. Het VN-verdrag mag geleidelijk aan worden verwezenlijkt en kan dus in fasen worden gerealiseerd.

4. Mensenrechten
En ten slotte: gemeenten kunnen de implementatie van het VN-verdrag ook koppelen aan het thema mensenrechten en aan de basisvraag hoe gemeenten de mensenrechten van alle burgers kunnen realiseren, inclusief die van burgers met een beperking. Ook dit is een manier om zowel de decentralisaties als het VN-verdrag beleidsmatig te 'dekken'. Een ander voordeel is dat gemeenten, lokale organisaties en sociale professionals met het thema mensenrechten een gemeenschappelijke taal in handen hebben die helpt om gezamenlijk de gedachten te bepalen en activiteiten uit te zetten. Ten slotte bieden mensenrechten als beleidskader ook stabiliteit. Want als een gemeenteraad na verkiezingen radicaal van politieke kleur verandert, blijven mensenrechten overeind. Gemeente Middelburg werkt al met mensenrechten als integraal kader voor beleid. Om gemeenten te ondersteunen ontwikkelde het College voor de Rechten van de Mens het BAAT-kader: mensenrechten die lokaal Beschikbaar, Aanvaardbaar, Aanpasbaar en Toegankelijk zijn. 

Aanbod Movisie

Movisie geeft advies aan gemeenten over het VN-verdrag voor mensen met een beperking. Wat kan Movisie voor u betekenen?

  • Beleidsadvies, ondersteuning op maat aan beleidsmedewerkers, welzijn- en zorgprofessionals, zelforganisaties en belangenbehartigers.
  • Inspiratie- en netwerkbijeenkomsten.
  • Kennis. Als landelijke kennisinnstituut biedt Movisie (veelal gratis) online kennisdossiers met artikelen, publicaties en actuele onderzoeken op de thema’s van Inclusie & Diversiteit.

Neem contact op!

VN-verdrag