Wijkteams-organisatievormen-positionering-gemeenten

Brede integrale wijkteams: voor- en nadelen

Nieuws • 24 maart 2017

Het is twee jaar na de decentralisaties en de massale ontwikkeling van (wijk)teams. Veel gemeenten beraden zich nu op de keuzes die zij maakten bij de oprichting van deze teams. Is de toegang tot het sociaal domein op de juiste manier georganiseerd? Zijn de teams goed gepositioneerd? Het programma Integraal werken in de wijk ging op onderzoek uit.

Met een aantal onderzoekspartners struinden we het land af en doorzochten literatuur op zoek naar ervaringen met verschillende organisatievormen en positioneringen van de (wijk)teams. Zo kunnen teams de problematiek in de wijk heel breed benaderen en alle hulpvragen van alle inwoners verwelkomen. Maar ze kunnen er bijvoorbeeld ook voor kiezen om uitsluitend complexe hulpvragen op te pakken of alleen vragen van specifieke doelgroepen.

Wat betreft positionering kan de gemeente bijvoorbeeld de keuze maken om het wijkteam in eigen beheer te nemen of deze juist uit te besteden aan één of meer aanbieders.

In de publicatie Organisatievormen en positionering van (wijk)teams vindt u een overzicht van de verschillende modellen en positioneringen.

Bekijk publicatie

Wijkteam georganiseerd als breed integraal team

In dit artikel ligt de focus op brede integrale teams omdat de meerderheid van de gemeenten gekozen heeft voor deze organisatievorm. Er zijn twee varianten van het brede integrale team:
 

Afbeelding-artikel-iww.jpg

Voor- en nadelen van model A1

42 procent van de gemeenten heeft gekozen voor teams die alle hulpvragen oppakken. Mocht het nodig zijn dan kan het team specialisten van buiten het team raadplegen of inzetten.

Voordelen

  • Eén duidelijk toegangspunt voor alle burgers
    Eén toegangspunt voor alle hulpvragen van alle burgers is overzichtelijk, zo menen de gemeenten die hiervoor kiezen.
  • Teamleden met verschillende expertises leren breder te kijken
    Teams die openstaan voor alle hulpvragen bestaan uit professionals met diverse achtergronden. Wanneer zij tegen vragen oplopen buiten hun vakgebied kunnen de teamleden makkelijk een beroep doen op collega’s uit het team met andere expertise.
  • Werken met één gezin, één plan, één regisseur
    Een breed integraal team voor alle hulpvragen is in staat om integraal generieke ondersteuningsvragen in de wijk op te vangen. Ambitie is dat ieder huishouden op deze manier één plan en één regievoerder heeft. Zo overweegt men in gemeente Gouda om door te ontwikkelen naar één (wijk)team voor alle hulpvragen van 0-100+.

' We verwachten dat een levensbrede aanpak in teams van 0-100+ de integrale aanpak per huishouden meer bevordert dan dat we dat in gescheiden teams 18- en 18+ beleggen. De problematiek van een jeugdige stopt niet ineens als hij 18 jaar wordt en we zien bv. ook veel gevallen waar inkomens- en participatieproblematiek in het huishouden speelt die vraagt om een levensbrede aanpak.' 

- Gemeente Gouda

Nadelen

  • Specialistische- en domeinspecifieke kennis onderhouden
    Het vergt extra aandacht om in een breed (wijk)team specialistische kennis op peil te houden. Het gaat dan bijvoorbeeld om de expertise rondom jeugd. Wanneer deze onvoldoende aanwezig is, bestaat het risico dat medewerkers problematiek niet herkennen, te lang wachten met consulteren, een verkeerde inschatting maken van de benodigde hulp en/of niet de juiste hulp inzetten. In de praktijk is dit een belangrijk aandachtspunt, ook voor wijkteams.
  • Zwaardere problematiek blijft te lang hangen
    Dit aandachtspunt hangt samen met het onderhouden van specialistische en domeinspecifieke kennis. Wanneer generalistische teams door een tekort aan (specifieke) kennis hulpvragen langer bij zich houden, is het risico dat meer gespecialiseerde zorg te laat wordt ingeschakeld.

Voor- en nadelen van model A2

Een vijfde van de gemeenten kiest voor een breed integraal team voor complexe en meervoudige hulpvragen. Inwoners met eenvoudige hulpvragen voor formele en informele ondersteuning kunnen terecht bij het voorliggend veld en de eerste lijn die al bestond voor de transities. Als hun problematiek ingewikkelder is, melden professionals ze aan bij het (wijk)team.

Voordelen

  • Focus op (regievoering in) complexe casussen
    Een apart (wijk)team voor complexe of meervoudige problematiek heeft meer ruimte en tijd om hiermee aan de slag te gaan.
  • Aansluiten bij bestaande structuren in het voorliggend veld
    Het heeft voordelen om een goed georganiseerd voorliggend veld – van voor de transities – te behouden en hierop aan te sluiten. Professionals en inwoners die voorheen gebruikmaakten van de voorzieningen kennen de weg nog. In die gemeenten richt het voorveld zich op de enkelvoudige vragen en lichte ondersteuning, en het (wijk)team alleen op de complexe problematiek en/of gespecialiseerde zorg.
  • Specialistische kennis en expertise behouden
    Doordat het team vooral complexe vragen krijgt en met specialisten in het team werkt, worden zij uitgedaagd om hun specialistische kennis verder te ontwikkelen. De geïnterviewde gemeenten noemden dit aandachtspunt niet expliciet.

Nadelen

  • Geen directe toegangspoort voor inwoners
    Voor inwoners is het niet altijd duidelijk waar ze terecht kunnen met hun hulpvraag.
  • Aansluiting op voorliggend veld
    Met een team voor complexe problematiek is de aansluiting op het voorliggend veld extra belangrijk; zij moeten immers de casussen aandragen.
  • Probleemgeoriënteerde aanpak
    Door de focus op complexiteit bestaat het risico dat professionals probleem-georiënteerd blijven werken en minder aandacht hebben voor alle levensgebieden.

Benieuwd naar de voor- en nadelen van de overige organisatievormen als domein- en doelgroepspecifieke teams?

Download volledige publicatie

Annelies Kooiman

Heeft u een vraag? Neem contact op met onze expert.

Annelies Kooiman

Integraal werken
Integrale aanpak