Respijtzorg-mantelzorg

Mantelzorger valt uit: welke wet regelt vervangende zorg?

Nieuws • 23 februari 2017

Veel mensen die zorg nodig hebben, kunnen door de inzet van een mantelzorger thuis blijven wonen. Maar wat als de mantelzorger tijdelijk uitvalt? Er moet dan extra zorg worden geregeld voor de cliënt. Welke wetten regelen die (respijt)zorg?

Als de mantelzorger tijdelijk wegvalt, is het voor gemeenten en zorgverzekeraars niet altijd gelijk duidelijk wie hiervoor verantwoordelijk is. Afhankelijk van de situatie, valt de zorg die nodig is, onder verschillende wetten: de Wmo, de Wlz, de Jeugdwet of de Zvw.

Respijtzorg-vervangende-mantelzorg.jpg

Een mantelzorgers kan gepland wegvallen, omdat hij of zij bijvoorbeeld een ziekenhuisopname gepland heeft staan. Het kan ook gebeuren dat de mantelzorger ongepland wegvalt, dan is er sprake van spoedzorg of crisisopvang. In beide gevallen moet de zorg voor de cliënt worden opgevangen. Soms kan dit door het netwerk worden gedaan maar dit is niet altijd het geval.

In dit artikel leest u drie verschillende casussen en krijgt u als gemeente tips om deze zorg goed te regelen.

Casus 1, de Wmo: Meneer en mevrouw Jansen

Meneer Jansen (81) heeft lichte dementie. Hij gaat twee keer per week naar de dagopvang. Dit geeft zijn vrouw, die voor hem zorgt, wat tijd voor zichzelf. Door de dagopvang redden ze het samen, er is geen andere ondersteuning nodig. Mevrouw Jansen komt op een dag onverwacht in het ziekenhuis te liggen. Meneer Jansen kan niet alleen thuis zijn en het eigen netwerk kan beperkt ondersteunen.

Meneer Jansen krijgt ondersteuning vanuit de Wmo. Dit betekent dat de gemeente in dit geval verantwoordelijk is voor een tijdelijke oplossing. Het kan hierbij gaan om verschillende vormen van acute ondersteuning, bijvoorbeeld extra dagopvang. Het college moet in zo’n situatie ‘onverwijld’ beslissen tot het verstrek­ken van een tijdelijke maatwerkvoorziening, in afwachting van de uitkomst van het onderzoek.

Tip: Denk niet alleen aan opname maar ook in oplossingen thuis Bij een acute situatie is het niet altijd nodig dat iemand wordt opgenomen in een zorginstelling. Soms kan de situatie ook opgelost geworden met extra dagopvang of begeleiding. Ook kan worden gedacht aan hulp van de wijkverpleegkundige uit de Zorgverzekeringswet. Als een mantelzorger langdurig wegvalt, kan de wijkverpleegkundige de mantelzorgtaken tijdelijk overnemen. Door deze zorg goed te regelen en afspraken te maken met zorgaanbieders kunnen acute situaties snel worden opgelost.

Casus 2, de Wmo: Meneer en mevrouw Singh

Meneer Singh (69) zorgt voor zijn vrouw (72), die een niet aangeboren hersenletsel heeft. Binnenkort moet hij naar het ziekenhuis voor een operatie aan zijn knie. Mevrouw Singh kan niet alleen thuis blijven en er zijn geen anderen in het sociaal netwerk die haar kunnen helpen.

In dit geval is de gemeente verantwoordelijk voor tijdelijke overname van de zorg ter ondersteuning van de mantelzorger (Wmo 2015). Dit kan in de vorm van een kortdurende opname. Mevrouw Singh wordt voor een week opgenomen in een zorginstelling.

Bij kortdurend verblijf regelt de gemeente niet alleen de opvang, maar ook toezicht, dagbesteding en begeleiding. Kortdurend verblijf vanuit de Wmo moet worden aangeboden als maatwerkvoorziening. Dit verblijf kan gecombineerd worden met huisartsgeneeskundige of verpleegkundige zorg vanuit de Zorgverzekeringswet.

Tip: Maak goede afspraken met zorgaanbieders over kortdurend verblijfKortdurend verblijf dat valt onder de Wmo moet worden aangeboden als een maatwerkvoorziening. Zorg dat je voor elke vraag een passend aanbod hebt. Mevrouw Singh is geholpen met een andere oplossingen dan meneer Jansen. Als gemeente kunt u zorgen voor diversiteit in de aanbod, zodat er maatwerk kan worden geleverd. Het kan handig zijn om brede overeenkomsten af te sluiten zodat er zoveel mogelijk voorzieningen beschikbaar zijn om aan de uiteenlopende vragen van zorgvragers en mantelzorgers te voldoen.

Casus 3, de Wlz: Peter zorgt voor zijn volwassen zoon

Peter (55) is een alleenstaande vader. Zijn zoon (24) heeft een verstandelijke beperking. Na het overlijden van zijn vrouw heeft Peter ervoor gekozen om zijn zoon thuis te laten wonen. Dit kan door de forse inspanningen die Peter als mantelzorger doet met hulp van professionals. De moeder (84) van Peter woont in het buitenland en is plotseling ziek geworden. Peter wil graag een paar dagen naar haar toe maar dan moet de zorg voor zijn zoon wel goed geregeld zijn.

De zoon van Peter heeft een Wlz-indicatie. Zorgkantoren zijn in dit geval verantwoordelijk voor spoedplaatsingen in een intra­murale instelling voor cliënten met een Wlz-indicatie die thuis wonen. De tijdelijke opname voor Peters zoon kan hierdoor snel geregeld worden.

Wanneer een cliënt nog geen Wlz-indicatie heeft, schat de zorginstelling in of de zorg in aanmerking komt voor een Wlz-indicatie en krijgt na enige tijd te horen of die inschatting terecht is en dus of ze betaald krijgt. Zorgaanbieders vragen regelmatig aan gemeenten om garant te staan voor de kosten. Als de Wlz-indicatie door het CIZ niet wordt toegewezen, dan kunnen de kosten betaald worden uit de Wmo of zorgverzekeringswet. Het is niet altijd direct duidelijk wie hiervoor moet betalen. In steeds meer gemeenten maken zorgverzekeraars en gemeente hierover afspraken. Cliënten worden geholpen en achteraf wordt bepaald wie betaalt.

Tip: Ga in gesprek met zorgaanbieders en zorgverzekeraars uit de regioOm schrijnende situaties te voorkomen, is het belangrijk dat gemeenten, zorgverzekeraars, CIZ, zorgaanbieders en zorgkantoren met elkaar heldere afspraken maken. Nieuwe situaties die twijfel oproepen, moeten snel en doortastend met elkaar besproken kunnen worden. Korte lijnen in de regio zijn dus belangrijk. Door goede afspraken te maken over onduidelijkheid van betaling van de zorgkosten, wordt de cliënt in ieder geval goed geholpen en komen zorgaanbieders niet in de knel.
Actiz heeft in nauwe verbinding met de LHV afspraken gemaakt met verzekeraars over het verwijsproces en de medische zorg binnen het eerstelijns verblijf. Bekijk hier het verwijskader.

Ondersteuning door Movisie

Movisie heeft veel kennis over respijtzorg.  Het Stappenplan effectieve respijtzorg en de infographic voor een volledig overzicht van respijtzorg en financieringsmogelijkheden. Wilt u een adviesgesprek? Neem contact op met Roos Scherpenzeel.

Stappenplan effectieve respijtzorg

Roos Scherpenzeel

Heeft u een vraag? Neem contact op met onze expert.

Roos Scherpenzeel

Respijtzorg