Pieter Hilhorst: 'Mensen die willen veranderen, moeten we aanmoedigen'

Nieuws • 23 oktober 2017

Na zijn korte, stormachtige periode als wethouder Onderwijs, Financiën en Jeugd in Amsterdam heeft Pieter Hilhorst zijn oude liefde, het sociaal domein, weer omarmd. Hilhorst gelooft in de kracht van groepen lotgenoten die elkaar opzoeken, versterken en voor hun rechten opkomen. Én hij vindt dat gemeenten daarop moeten inspelen met concreet beleid, zoals populatiegebonden financiering. In dit interview en op de conferentie ‘Empowerment, naar een sterke sociale basis’, spreekt Hilhorst zich weer uit, kritisch en hoopvol.

Pechdemper

Nee, nee,' zegt Hilhorst. 'Ik ben helemaal geen voorstander van een kleine overheid. De overheid is juist een pechdemper. Ze kan haar macht of gezag aanwenden om ervoor te zorgen dat niet teveel ellende op de schouders van een enkeling terechtkomt. Mijn punt is – en daar ligt de link met empowerment – dat de overheid dat nooit alleen kan. Maar altijd in verbinding met groepen en mensen in de samenleving. Juist door die groepen de ruimte te geven, te faciliteren, actief te stimuleren wanneer het nodig is, kun je ervoor zorgen dat mensen – kwetsbaar of niet kwetsbaar – meedoen en het weer voor anderen opnemen.'

Conferentie Empowerment, naar een sterke basisKom ook naar de conferentie op 10 november!

De winst van samenlevingsopbouw

Hilhorst vervolgt: 'In mijn bijdrage aan de conferentie ‘Empowerment, naar een sterke sociale basis’ ga ik in op wat beleidsmakers en bestuurders daar voor een rol in kunnen spelen. Bijvoorbeeld door populatiegebonden financiering. Stel nu dat er een prachtige zorgcoöperatie is. Licht ondersteund door professionals en met veel vrijwillige inzet. Zo’n coöperatie neemt in een heel vroeg stadium de zorg op voor mensen in de wijk. Dat werkt aan alle kanten empowerend, bij de mensen die zorg nodig hebben en bij de vrijwilligers. Dat spaart kosten in de toekomst. Maar waar komen de winsten terecht, niet bij de coöperatie, niet bij de ondersteunende professionals, niet in het budget van het sociaal domein.

'De winst van samenlevingsopbouw moet naar samenlevingsopbouw, dat is empowerment'

Samenlevingsopbouw

Ik ben een groot voorstander van het versterken van de sociale basis of basisinfrastructuur. Maar zoals het nu georganiseerd is, vloeit de winst van samenlevingsopbouw weg naar de budgetten voor bv. zorg en arbeid. Als wethouder voor onder meer jeugd en financiën in Amsterdam heb ik daar wat aan willen veranderen. Dat is niet gelukt. Het is nog wel een onderstroom. Bij populatiegebonden financiering wordt het geld voor het sociale domein op basis van objectieve factoren van de wijk in een budget gestopt. Je krijgt dus niet pas geld na het stellen van een indicatie. Zo loont het om te investeren in de kracht van de samenleving. De winst van die maatschappelijke betrokkenheid blijft immers in de wijk. Het is een benadering die een empowerende manier van werken op lokaal niveau stimuleert. Dat bedoel ik met een ideale samenwerking tussen een machtige staat en een krachtige samenleving. En er zijn veel meer voorbeelden van beleidsmaatregelen die écht impact hebben. Gemeenten kunnen dus zeker sturen op empowerment.   

pieter-hilhorst_0.jpg

MacSiers Fotografie ©

Verdoezelde macht

Hilhorst maakt zich zorgen over de manier waarop het begrip empowerment nu wordt misbruikt door beleidsmakers en bestuurders. Eerst werd het eigen kracht, toen een slap aftreksel daarvan en toen verkeerde het in het tegendeel van eigen kracht, zegt hij. De overheid zegt dat ze zichzelf terugtrekt en het aan de burger overlaat, maar in de praktijk doet ze dat helemaal niet. Ze verdoezelt haar macht wanneer dat uitkomt (wij zijn geen geluksmachine), en treedt naar voren wanneer het zo uitkomt (bij de keukentafelpreek). Van een gelijkwaardig gesprek tussen burger en overheid – waarbij je in de taal van empowerment steeds onderlinge afspraken maakt en die ook nakomt – is helemaal geen sprake.

Parasitaire overheid

De overheid doet voortdurend een beroep op netwerken. Maar ze investeert zelf niet in die netwerken. Ik noem dat een parasitaire overheid. Als je jongeren wil raken door ze op de voetbalclub te begeleiden; dan moet je middelen beschikbaar stellen om trainers op te leiden. Jongeren, vrijwilligers, zijn niet vanzelf een goede trainer. Doe je dat niet dan is trainerskracht tot mislukken gedoemd. Met alle nadelige nasleep van dien.

'De overheid doet voortdurend een beroep op netwerken. Maar ze investeert zelf niet in die netwerken'

Wijkteams

Bij sociale wijkteams speelt hetzelfde probleem. Wijkteams spreken mensen aan op hun netwerken, maar vanuit de overheid krijgen zij niet de kans om ook bij te dragen aan de vorming van die netwerken. Dan hebben we het wel over het belangrijkste voertuig van de transformaties! Die juist de opdracht hebben om de sociale infrastructuur in wijken en dorpen te helpen verstevigen. Ik ben geen voorstander van het afschaffen van die teams, integendeel. Maar de organisatie daaromheen moet wel drastisch anders. Dan kom ik opnieuw op de financiering.

Wanneer wijkteams aan samenlevingsopbouw doen, worden ze daar eigenlijk voor gestraft. Zij krijgen alleen geld voor individuele hulp- en ondersteuning, niet voor het bouwen aan de sociale basis. Dat is een weeffout. Doe je daar niks aan dan heb je geen empowerend kader voor de sociale infrastructuur en blijven de echte bouwers aan dorpen en wijken steeds afhankelijk van incidentele geldpotjes.

Hilhorst is ‘back in town’, nog altijd gedreven als publicist, activist. Op 10 november zal hij verder ingaan op de kansen voor gemeenten bij het versterken van de sociale basis.

10 november: Conferentie Empowerment, naar een sterke basisMeer informatie over de conferentie op 10 november. Of schrijf u direct in!