Armoede en schulden

Armoede en schulden worden vaak in één adem genoemd. Toch vereisen ze een afzonderlijke aanpak. 

Aanpak van armoede

Armoede bestrijden is verre van eenvoudig. Het vraagt om een effectief samenspel van onder meer overheden, professionals, werkgevers, maatschappelijk middenveld, mensen die leven in armoede en hun netwerken. Ook is een combinatie van interventies op verschillende niveaus nodig.

1. Focus op empowerment

Empowerment is niet één doel of één methodiek, maar een richtinggevend denk- en handelingskader. Het impliceert investeren in het psychologische, sociale en maatschappelijke kapitaal. Professionals kunnen het psychologische kapitaal als zelfvertrouwen, veerkracht en wilskracht van mensen vergroten door middel van motiverende gespreksvoering en oplossingsgericht coachen. 
Volg een training motiverende gespreksvoering

2. Versterk meer dan individuele autonomie

Armoedebestrijding vraagt om het vergroten van sociaal kapitaal van mensen. Ofwel bestaande netwerken van familie, vrienden of buren én nieuwe netwerken als burgerinitiatieven benutten. Ook het bevorderen van zelforganisatie en zelfhulp in de sfeer van lotgenoten en zelfhulpgroepen is zinvol. Voor armoedebestrijding zijn buurtvoorzieningen daarom wezenlijk.

3. Zet in op informele vormen van cliëntenparticipatie

Stevig maatschappelijk kapitaal – meer macht – is ook cruciaal voor vermindering van armoede. Waar belangenbehartiging ontoereikend georganiseerd is, zijn informele vormen van cliëntenparticipatie een goed alternatief. Denk aan themabijeenkomsten, regionale klankbordgroepen, actiegroepen, cliëntenpanels, etc.

4. Werk als oplossing?

Volgens sommigen is werk de beste manier om uit armoede te ontsnappen. Maar het idee dat werk helpt in de strijd tegen armoede, wordt niet door iedereen gedeeld. Beleidsmakers houden onvoldoende rekening met de kwaliteit van het werk en dat mensen met lage lonen, relatief steeds lagere lonen ontvangen. Hoewel werkenden minder vaak arm zijn, zijn er ook steeds meer werkende armen.

5. Basisinkomen of bijverdienen in de bijstand

Een basisinkomen biedt niet alleen financiële ruimte aan uitkeringsgerechtigden. Het verlaagt de drempel voor het aanvaarden van een deeltijdbaan en kan ook het parttime ondernemerschap onder uitkeringsgerechtigden stimuleren. Helaas biedt het experiment met de ‘regelarme bijstand’ op dit moment nog zeer weinig ruimte om als gemeente hierop in te zetten. Maar de discussie over het experiment is nog volop in beweging en daarin kunt u als gemeente wel een rol opeisen.

6. Weten wat werkt

In Wat werkt bij armoede bieden we u de meest recente inzichten vanuit onderzoek en praktijk met betrekking tot de aanpak van armoede.

Download de publicatie

Schuldpreventie

Naast hulp bij het aanpakken van schulden, is er ook een rol van gemeenten bij het voorkomen van schulden. Vijf aanbevelingen voor schuldpreventie:

  1. Activeer hulp (vrienden, familie, maar ook organisaties en schuldeisers)
  2. Pak het niet nakomen van een regeling aan
  3. Vereenvoudig handelingen: e-mailrekeningen met directe link of optie ‘nu betalen’
  4. Voer adviesgesprekken met mensen met financiële vragen en eenvoudige problemen
  5. Voorkom schulden door budgetvaardigheden te vergroten door budgetcursus

In de publicatie Wat werkt bij schuldhulpverlening vindt u ook de resultaten van onderzoek naar de effectiviteit van acht interventies op het gebied van schuldpreventie.

 

Download deze infographic

 

Tenslotte heeft Platform31 een factsheet uitgebracht. Naast de belangrijkste kerncijfers over armoede en schulden in Nederland bevat deze factsheet ook een overzicht van ontwikkelingen in wet- en regelgeving en verwijzingen naar relevante publicaties. En het biedt concrete oplossingsrichtingen en voorbeelden voor dilemma’s rond schulden waar veel gemeenten mee worstelen.