Beleid ontwikkelen

Om goed te kunnen sturen in het sociaal domein ontwikkelt u in samenhang de gewenste maatschappelijke effecten en de indicatoren die zicht en grip geven op de realisatie van de doelen.

Voor de beleidsontwikkeling zijn drie stappen van belang:

1. Inzicht in de maatschappelijke opgave: wie willen we zijn?

Voor het goed formuleren van doelen en beleid is kennis over hoe het ervoor staat in het sociale domein van belang. Welke vraagstukken en problemen spelen er in (de wijken of dorpen van) uw gemeente? Om hoeveel cliënten gaat het, welke zorgtrajecten worden nu ingezet, wat zijn de kosten? Hoeveel eenzaamheid is er in onze gemeente, bij welke doelgroepen?

Gemeenten kunnen gebruik maken van monitoringsgegevens van waarstaatjegemeente.nl, het SCP, CBS, en de GGD. Daarnaast hebben de professionals in het sociale domein een signalerende functie. Analyse en interpretatie van deze gegevens en informatie leveren inzicht in de oorzaken en achterliggende problemen. Bijvoorbeeld: inzicht in het aantal gezinnen dat langdurig zorg ontvangt via maatschappelijk werk en waar schuldenproblematiek een rol speelt. Op deze wijze krijgt u als gemeente inzicht in uw maatschappelijke opgave en kunt u van daaruit definiëren wat de maatschappelijke ambitie is. Zo’n ambitie kan bijvoorbeeld zijn:

  • In onze gemeente kunnen onze inwoners zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen
  • We willen dat in onze gemeente iedereen naar vermogen meedoet

Heeft u hier vragen over?Neem contact op met onze expert

2. Het formuleren van maatschappelijke resultaten: wat willen we bereiken?

In het beleidsplan vertaalt u de ambities van de gemeente in maatschappelijke resultaten. Daarin kunnen we twee soorten resultaten onderscheiden:

Resultaat 1. Dat wat u wilt bereiken op basis van de analyse van de vraagstukken

Door samen met aanbieders, partners én inwoners in gesprek te gaan over wat de gewenste maatschappelijke resultaten zijn, is het mogelijk de grote begrippen die in het sociale domein gebruikt worden concreter te formuleren. Wat betekent het als iedereen naar vermogen meedoet? Wat is nodig om overbelasting van mantelzorgers tegen te gaan? Wat betekent het dat inwoners kunnen rondkomen?

De hulpvraag die u hierbij kunt stellen is: over 4 jaar willen we dat ...?
De toetsvraag die u hierbij kunt gebruiken is: leveren deze resultaten een bijdrage aan de ambitie?

Een aantal voorbeelden van doelen:

  • Het aantal ouderen dat zelfstandig blijft wonen is toegenomen
  • Mensen met een beperking, waar nodig met ondersteuning, kunnen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen.
  • Mensen met licht verstandelijke beperking (LVB) kunnen deelnemen aan reguliere activiteiten in de wijk
  • Mantelzorgers beter kunnen balanceren tussen zorg-, werk- en privétaken.
  • Inwoners leven boven de armoedegrens
  • Inwoners zijn financieel zelfredzaam

Resultaat 2. Dat wat u wilt bereiken op basis van de transformatiedoelen

Veel gemeenten formuleren ook doelen op basis van de transformatie. Dat betreft dan doelen als:

  • de bewoner centraal
  • integrale werkwijze
  • één- regisseur- één-gezin-één-plan
  • meer collectief aanbod
  • minder beroep op tweedelijnszorg
  • samenwerking tussen formele en informele zorg

Dit is een ander type doelen dan die gebaseerd op de ambitie van de gemeente. Ze worden ook niet altijd als doelen geformuleerd maar bijvoorbeeld als ‘leidende principes’ of ‘onderliggende waarden’. Het is wel belangrijk om deze doelen expliciet te maken, ze in het gesprek met aanbieders mee te nemen en er duidelijke afspraken over te maken.

3. Formuleren indicatoren: hoe maken we ontwikkelingen zichtbaar?

Outcome-indicatoren betreffen de aanwijzingen waaraan men kan zien dat een bepaald effect is behaald. Door met aanbieders, inwoners en partners het gewenste toekomstbeeld te vertalen in indicatoren, krijgt u als gemeente en als aanbieders meer grip op wat er nodig is om de ambities te bereiken en zicht op of deze daadwerkelijk worden behaald. Het formuleren van indicatoren dwingt u om nog een slag concreter te worden.

Het is belangrijk te bepalen hoe abstract of concreet het maatschappelijk resultaat en de indicatoren geformuleerd worden. Als gemeente wilt u kernachtige indicatoren om het maatschappelijk resultaat (outcome) te meten. Dat zijn (vaak) andere indicatoren dan degene die de aanbieders gebruiken om de outcome van hun activiteiten of diensten te monitoren.